Hải Yến - Thạc sĩ tâm lý học lâm sàng

  Tôi – và có lẽ cả bạn nữa – khi nhìn vào tựa đề cuốn Từng bước nhập môn hành nghề tâm lý , có thể sẽ nghĩ rằng đây là một cuốn sách dành cho sinh viên hoặc những ai đang cân nhắc dấn thân vào ngành. Nhưng khi đọc hết cuốn sách, tôi nhận ra rằng phạm vi của nó rộng hơn nhiều. Đây không chỉ là một cuốn sách giới thiệu về một ngành nghề, mà còn là một hành trình giúp chúng ta hiểu đúng về nghề tâm lý – dành cho những người đang chuẩn bị bước vào ngành, những người đã và đang ở trong ngành, và cả những ai đang tìm kiếm dịch vụ tham vấn hoặc trị liệu tâm lý. Điều gì khiến tôi đọc cuốn sách này? Trước giờ tôi chủ yếu đọc các sách chuyên ngành – kiểu “nặng đô”. Tôi tò mò vì đây là cuốn sách của một Tiến sĩ Tâm lý ở Việt Nam, một người chị trong ngành của chúng tôi, viết để giới thiệu về nghề nhưng không mang tính học thuật nặng nề như các giáo trình chuyên ngành. Một lý do khác là vì tôi thường nhận được câu hỏi từ bạn bè: “Nếu muốn tìm hiểu về ngành tâm lý thì nên đọc sá...

  Có một giai đoạn, tôi nhận ra mình nói rất nhiều về thay đổi – nhưng thay đổi thật sự chỉ đến khi nó trở thành THÓI QUEN. Vài năm trở lại đây, tôi chủ động xây dựng một số thói quen cho cuộc sống của mình. Không phải để “trở nên kỷ luật hơn” theo kiểu gồng ép, mà để sống rõ ràng và nhất quán hơn với những gì tôi tin là quan trọng. MỘT SỐ THÓI QUEN TÔI ĐÃ VÀ ĐANG DUY TRÌ:      Không sử dụng 3G từ năm 2019 (chỉ đăng ký theo ngày khi thực sự cần).      Ghi chép thu – chi hằng ngày cùng chồng từ tháng 11/2020.      Học tiếng Anh trên Duolingo từ tháng 11/2021 (có 3 lần phải dùng “đóng băng” để giữ chuỗi).      Chủ động đưa các công cụ và lý thuyết tâm lý học tôi học được vào đời sống từ giữa năm 2019 – trước cả khi chính thức học văn bằng 2 ngành Tâm lý học.      Giảm ăn thịt và tinh bột, tăng cường rau xanh và trái cây đúng mùa, uống đủ 2 lít nước mỗi ng...

  TÔI GIỐNG NHƯ MỘT NGỌN NÚI - CHỈ NGỒI ĐÓ, LÀ CHÍNH NÓ Khi tôi tưởng tượng mình là một ngọn núi, tôi thấy mình đi qua đủ đầy các mùa: Vào mùa hè, không có tuyết trên núi, hoặc chỉ còn sót lại ở những đỉnh rất cao hay trong các khe đá được che chắn khỏi ánh nắng trực tiếp. Mùa thu đến, ngọn núi khoác lên mình một chiếc áo rực rỡ sắc lửa. Sang mùa đông, núi được bao phủ bởi một tấm chăn tuyết và băng. Khi mùa xuân về, cây cối đâm chồi nảy lộc, hoa nở trên những đồng cỏ và sườn núi cao, chim chóc lại cất tiếng hót trên cây, và những dòng suối tràn đầy nước từ tuyết tan. Ở bất kỳ mùa nào, đôi khi ngọn núi cũng bị bao phủ bởi mây hay sương mù, hoặc bị mưa đá lạnh buốt trút xuống. Con người có thể đến ngắm ngọn núi và bình luận về việc nó đẹp ra sao, hoặc cho rằng hôm nay không phải là một ngày tốt để ngắm núi vì trời quá nhiều mây, hoặc mưa, hoặc sương mù, hoặc quá tối. Nhưng không điều gì trong số đó thực sự quan trọng đối với ngọn núi, bởi nó luôn là chính bản thể cốt lõi của mình. M...

  Vậy là đã hơn một năm mình đưa các thực hành của Tự trắc ẩn (Self-compassion) và ACT – Liệu pháp Chấp nhận & Cam kết vào đời sống cá nhân như một lối sống, chứ không chỉ là “bài tập tâm lý”. Không phải kiểu thay đổi ồn ào, lật ngược cuộc đời. Mà là những thay đổi rất… khó đo bằng con số, nhưng lại rõ rệt đến bất ngờ: • Mình tự tin hơn, công việc cũng bền bỉ hơn: có thêm các thân chủ mới, nhận thêm được job, lần đầu tiên trở thành trưởng nhóm tư vấn cho một dự án. Từng là điều phối/diễn giả cho nhóm nhỏ vài chục người, tới vài trăm, và cuối năm mình đã đứng trước hơn 1100 bạn học sinh, thầy cô giáo và phụ huynh để nói về chủ đề sức khỏe tâm thần. • Mình nhận thức về bản thân rõ hơn: nhìn vào bên trong nhiều hơn thay vì chỉ chạy theo bên ngoài, học cách nhận trách nhiệm về cuộc đời mình, học cách bớt tìm lỗi từ người khác. • Mình hiện diện và tận hưởng những điều nhỏ bé trong cuộc sống hơn, khiến mình cảm thấy đủ đầy và nhẹ nhõm hơn. • Mình không bớt khó khăn. Chỉ là mình học c...

Giữa nhịp sống bận rộn, việc dừng lại để tận hưởng những điều nhỏ bé không chỉ là sự thư giãn — mà còn là một thực hành của tự trắc ẩn và linh hoạt tâm lý. Khi ta thật sự hiện diện với khoảnh khắc, ta đang học cách hạnh phúc ngay trong chính cuộc đời đang diễn ra. Có bao giờ bạn nhận ra rằng những ngày “chẳng có gì đặc biệt” lại chính là những ngày bình yên nhất? Một tách cà phê buổi sáng. Một cơn gió nhẹ lướt qua làn tóc. Một dòng tin nhắn “về nhà an toàn nhé”. Hay chỉ đơn giản là cảm giác được hít một hơi thật sâu và biết rằng — mình vẫn đang ở đây. Chúng không phải là sự kiện lớn lao, nhưng lại có khả năng khiến lòng ta ấm lại – nếu ta đủ chậm để nhận ra. Trong cuộc sống bận rộn, tâm trí ta thường lang thang ở quá khứ hoặc phóng đến tương lai. Chúng ta quên mất rằng khoảnh khắc này — ngay khi ta đọc những dòng chữ này — chính là cuộc đời đang diễn ra. Khi ta dừng lại, chú tâm và trân trọng điều nhỏ bé đang hiện hữu, ta đang thực hành “ savoring – sự tận hưởng ”. Trong cu...

Có bao giờ bạn rơi vào tình huống này không? Bạn gửi tin nhắn mà người kia lâu không trả lời — và ngay lập tức trong đầu bạn hiện ra hàng loạt kịch bản: “Chắc họ không muốn nói chuyện với mình nữa.” “Chắc mình làm gì sai rồi.” Và thế là, buồn, tổn thương, thậm chí tức giận bắt đầu dâng lên. Điều thú vị là: mọi cảm xúc đó đều có thật, nhưng chúng không nhất thiết nói đúng sự thật. VẬY CẢM XÚC LÀ GÌ? Theo Từ điển Tâm lý học của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), cảm xúc là một kiểu phản ứng phức tạp, bao gồm các yếu tố kinh nghiệm, hành vi và sinh lý, mà qua đó một cá nhân cố gắng giải quyết một vấn đề hoặc sự kiện có ý nghĩa cá nhân. Tính chất cụ thể của cảm xúc (ví dụ, sợ hãi, xấu hổ) được xác định bởi ý nghĩa cụ thể của sự kiện. Ví dụ, nếu ý nghĩa liên quan đến mối đe dọa, thì có khả năng sẽ tạo ra nỗi sợ hãi; nếu ý nghĩa liên quan đến sự không chấp thuận từ người khác, thì có khả năng sẽ tạo ra sự xấu hổ. Theo Nhà tâm lý Paul Ekman, cảm xúc là một quá trình, bị chi phối ...